فهرست مطالب به گزارش دریابان نیوز به نقل از ایرنا : مطالعات انجام شده در جزیره قشم نشان می دهد حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ برکه باران همچنان قابلیت احیا و بهره برداری دارند. مجریان طرح «خیرآب» معتقدند با مشارکت خیرین، استفاده از فناوری های نوین تصفیه آب و حفظ سازه های بومی، می توان بخشی از نیاز آب آشامیدنی روستاهای جزیره را تامین کرد.
برکه باران در قشم بار دیگر به عنوان یکی از ظرفیت های بومی برای کمک به تامین آب آشامیدنی روستاهای جزیره مورد توجه قرار گرفته است. مطالعات انجام شده نشان می دهد صدها برکه تاریخی همچنان قابلیت بهره برداری دارند و با بهره گیری از فناوری های نوین تصفیه آب می توانند در کنار زیرساخت های موجود، بخشی از نیاز روستاها را تامین کنند.
بر اساس آمار منتشر شده، حدود ۱۱۰ هزار نفر از جمعیت جزیره در پنج شهر و ۵۵ روستا زیر پوشش شرکت آب و فاضلاب هرمزگان قرار دارند و به طور میانگین هر ۶۰ تا ۹۰ روز به آب لوله کشی دسترسی پیدا می کنند. در مقابل، شهر قشم و ۶ روستا در محدوده خدمات شرکت آب، برق و تاسیسات سازمان منطقه آزاد قشم قرار دارند.
۴۰۰ تا ۵۰۰ برکه قابلیت احیا دارند
مطالعات انجام شده نشان می دهد حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ برکه باران در محدوده نزدیک به ۷۰ شهر و روستای جزیره و حاشیه راه های ارتباطی همچنان قابلیت بهره برداری دارند.
بررسی های میدانی از سال ۱۴۰۱ نیز نشان داده است این سازه ها همچنان در بخشی از چرخه تامین آب مورد استفاده قرار می گیرند؛ به گونه ای که در برخی روستاها آب با تانکر از برکه برداشت می شود، در برخی نقاط از طریق لوله کشی کوتاه به شیرهای برداشت یا آبسردکن های عمومی منتقل می شود و در برخی مناطق نیز مردم همچنان به روش سنتی از آب برکه ها استفاده می کنند.
اجرای طرح پایلوت در گربدان
بر اساس گزارش ایرنا، نتیجه این مطالعات به اجرای طرح پایلوت باززنده سازی برکه باران در روستای گربدان در قالب برنامه «خیرآب» شرکت آب، برق و تاسیسات سازمان منطقه آزاد قشم منجر شد.
در این طرح، علاوه بر مرمت سازه تاریخی، طراحی معماری متناسب، استفاده از سامانه های تصفیه آب و ساماندهی فضای پیرامونی برکه نیز پیش بینی شده است تا این سازه ضمن حفظ کارکرد سنتی خود، پاسخگوی نیازهای امروز روستا باشد.
تاکید بر استفاده همزمان از فناوری و ظرفیت های بومی
رئیس هیات مدیره و مدیرعامل شرکت آب، برق و تاسیسات سازمان منطقه آزاد قشم درباره اهداف طرح «خیرآب» گفت: «هدف این طرح ایجاد الگویی برای استفاده همزمان از ظرفیت خیرین، فناوری های نوین و مشارکت مردم در حل مسئله آب است.»
شهرام داوری افزود: «توسعه زیرساخت های نوین آب رسانی همچنان ضرورتی اجتناب ناپذیر است، اما در کنار آن نباید ظرفیت های تاریخی و بومی مانند برکه های باران را نادیده گرفت؛ زیرا این سازه ها در صورت بهره گیری از فناوری های نوین، می توانند دوباره در چرخه تامین آب سالم قرار گیرند.»
نتیجه چهار سال مطالعه میدانی
مدیر پروژه «خیرآب» و مشاور تحقیق و توسعه فناورانه شرکت آب، برق و تاسیسات منطقه آزاد قشم نیز اعلام کرد نتیجه چهار سال مطالعه و پژوهش میدانی نشان می دهد برکه های باران همچنان یکی از ظرفیت های مهم مدیریت منابع آب در جزیره هستند.
مهدی ده دار گفت: «برآوردهای اولیه نشان می دهد حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ برکه در محدوده نزدیک به ۷۰ شهر و روستای قشم همچنان قابلیت بهره برداری دارند و در صورت بازسازی و تجهیز به سامانه های تصفیه آب، می توانند بخشی از نیاز آب آشامیدنی روستاها را تامین کنند.»
وی همچنین اظهار داشت این ظرفیت تنها به قشم محدود نیست و در بخش هایی از هرمزگان، جنوب فارس و بوشهر نیز برکه های باران همچنان بخشی از منابع تامین آب مردم به شمار می روند.
برکه ها بخشی از میراث فرهنگی جنوب
عبدالرضا دشتی زاده، پژوهشگر مردم شناسی و نویسنده کتاب میراث آب جزیره قشم، با اشاره به نتایج تحقیقات خود گفت: «این سازه ها حاصل قرن ها تجربه مردم جنوب در سازگاری با اقلیم خشک هستند و علاوه بر تامین آب، سنت های همیاری، وقف و مشارکت اجتماعی را نیز در خود حفظ کرده اند.»
وی تاکید کرد موفقیت طرح های احیای برکه ها علاوه بر جنبه های فنی، به توجه همزمان به جایگاه اجتماعی و فرهنگی این سازه ها وابسته است.
اجرای پروژه با مشارکت جامعه محلی
بر اساس این گزارش، عملیات اجرای پروژه باززنده سازی برکه گربدان از دهم بهمن ۱۴۰۴ آغاز شد و پس از ۱۳۰ روز در خرداد ۱۴۰۵ به پایان رسید.
احمد زارعی، دهیار گربدان، گفت: «اجرای این طرح تنها یک عملیات عمرانی نبود و در تمام مراحل، اهالی روستا، اعضای شورای اسلامی، دهیاری، خیرین، استادکاران و عوامل اجرایی در کنار یکدیگر قرار گرفتند.»
قابلیت توسعه الگو در دیگر روستاها
مجریان طرح معتقدند تجربه گربدان می تواند با تامین منابع مالی و مشارکت نهادهای مختلف در سایر روستاهای قشم نیز اجرا شود. به گفته آنان، بازسازی برکه های تاریخی و تجهیز آنها به سامانه های تصفیه آب علاوه بر حفظ میراث ارزشمند جنوب، می تواند به افزایش تاب آوری روستاها در برابر تنش آبی کمک کند.
در پایان این گزارش نیز تاکید شده است که توسعه این ظرفیت بیش از هر چیز به هم افزایی دستگاه های اجرایی، مشارکت خیرین و مسئولیت اجتماعی بنگاه های اقتصادی وابسته است تا برکه های باران بار دیگر در کنار فناوری های نوین، در تامین آب آشامیدنی سالم روستاهای قشم نقش آفرینی کنند.
نظر شما چیست؟ آیا احیای برکه های باران می تواند در کنار زیرساخت های نوین، به بهبود تامین آب روستاهای قشم کمک کند؟ دیدگاه خود را با ما و دیگر مخاطبان دریابان نیوز به اشتراک بگذارید.
پیشنهاد دریابان
پربازدید ها