فهرست مطالب به گزارش دریابان نیوز به نقل از نورنیوز : ایران برای بهره گیری از ظرفیت های دریایی و ساحلی، نیازمند حرکت از الگوی توسعه مصرف محور به سمت توسعه هوشمند و اقتصاد آبی است؛ رویکردی که در آن رشد اقتصادی، اشتغال و توسعه شهرهای ساحلی با حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی همراه می شود.
علیرضا عبدالعلی زاده، نماینده رئیس جمهور در هماهنگی اجرای سیاست های کلی توسعه دریا محور، روز سه شنبه در مراسم گرامیداشت روز ملی دریای خزر، ۲۱ مرداد با طرح این پرسش که آیا توسعه با محیط زیست در تضاد است، گفت: «آیا اگر جمعیت افزایش پیدا کند، شهرها بزرگ تر شوند و اقتصاد رشد کند، ناچاریم میان رفاه انسان و سلامت زمین یکی را انتخاب کنیم؟ من معتقدم پاسخ «نه» است. ما مجبور نیستیم بین انسان و طبیعت یکی را انتخاب کنیم. مسئله اصلی این است که مدل توسعه خود را تغییر دهیم.»
حرکت از کاهش آلودگی به طراحی بدون پسماند
عبدالعلی زاده اظهار کرد که در گذشته، توسعه با تولید، کارخانه، انرژی و مصرف بیشتر تعریف می شد و انقلاب صنعتی در کنار دستاوردهای خود، مصرف منابع، تولید پسماند و آلودگی را نیز افزایش داد.
وی ادامه داد: «در نیمه دوم قرن گذشته، مفهوم توسعه پایدار و اقتصاد سبز شکل گرفت؛ یعنی تلاش برای کاهش مصرف انرژی، کاهش ضایعات، استفاده از انرژی های تجدیدپذیر و تولید پاک. اما امروز باید یک گام فراتر برویم. اگر کارخانه ای هزار واحد آلودگی تولید کند و ما آن را به ۵۰۰ واحد کاهش دهیم، آیا مسئله را حل کرده ایم؟ نه؛ فقط سرعت تخریب را کم کرده ایم.»
نماینده رئیس جمهور در هماهنگی اجرای سیاست های کلی توسعه دریا محور با اشاره به اهمیت اقتصاد آبی گفت در طبیعت تقریبا چیزی به نام ضایعات وجود ندارد و آنچه برای یک موجود باقی می ماند، می تواند ماده اولیه موجود دیگری باشد.
وی تاکید کرد که اقتصاد آینده باید به سمت پیشگیری از آلودگی، طراحی بدون پسماند، چرخه ای کردن منابع و توسعه با طبیعت حرکت کند.
ظرفیت اقتصاد آبی برای انرژی، آبزی پروری و حمل و نقل
عبدالعلی زاده گفت: «انسان نیز باید تصمیم بگیرد و چه بستری بهتر از دریا برای این هم آوایی. توسعه دریامحور می تواند زمینه ساز تولید انرژی پاک، آبزی پروری پایدار، گردشگری مسئولانه، حمل و نقل کم کربن، توسعه شهرهای ساحلی و ایجاد اشتغال باشد، اما در کنار این هم افزایی اقتصادی، باید یک پرسش جدید مطرح کنیم؛ این پروژه چه چیزی به طبیعت بازمی گرداند؟»
وی افزود: «در گذشته می پرسیدیم این پروژه چقدر درآمد ایجاد می کند، بعد پرسیدیم چقدر به محیط زیست آسیب وارد می کند، امروز باید پرسش سوم را مطرح کنیم: این پروژه چقدر ظرفیت زیست محیطی ایجاد می کند؟ این تفاوت توسعه قرن بیستم و توسعه قرن بیست و یکم است.»
عبدالعلی زاده تاکید کرد که کشور به قراردادی جدید میان انسان، اقتصاد و طبیعت نیاز دارد؛ قراردادی که در آن اقتصاد رشد کند، فقر کاهش یابد و شهرها توسعه پیدا کنند، اما جنگل ها، تالاب ها و آب ها نیز حفظ شوند.
تصویر آینده ایران در چارچوب توسعه دریا محور
نماینده رئیس جمهور با اشاره به تصویری از ایران آینده گفت: «شهرهایی عمودی، سبز و هوشمند، سواحل زنده و مولد، دریاهای پاک، تالاب های احیاشده، انرژی پاک، آب مدیریت شده و هوشمند، اقتصاد چرخشی و میلیون ها انسانی که در کنار دریا زندگی می کنند، بدون آنکه دریا را نابود کنند، این آینده دور از دسترس نیست.»
وی ادامه داد: «اگر دانش را به سیاست، فناوری را به حکمرانی و اقتصاد را به مسئولیت زیست محیطی پیوند بزنیم، می توانیم آن را بسازیم، شاید روزی در تاریخ بنویسند که فهمیدیم زمین برای انسان ساخته نشده است؛ انسان بخشی از زمین است.»
عبدالعلی زاده همچنین اظهار کرد: «ما در ایران، از خزر تا خلیج فارس و دریای عمان، از شمال تا مکران، از ساحل تا فراساحل، می توانیم یک پیام مشترک به جهان برسانیم، ما برای فتح دریا نیامده ایم، آمده ایم با دریا زندگی کنیم، آمده ایم توسعه را با طبیعت آشتی دهیم، آمده ایم اقتصاد را با محیط زیست همراه کنیم، آمده ایم سواحل را به سرزمین های زندگی تبدیل کنیم، آمده ایم از خزر دریای صلح و همکاری بسازیم و آمده ایم از گفت و گوی تمدن ها به هم آوایی آینده ها برسیم.»
وی تاکید کرد این رویکرد، رسالت توسعه دریا محور ایران و فرصتی برای ساخت آینده ای است که در آن انسان زندگی می کند، اقتصاد شکوفا می شود، دریا نفس می کشد و طبیعت باقی می ماند.
استاندار گیلان: حفاظت از خزر مسئولیتی راهبردی و بین نسلی است
هادی حق شناس، استاندار گیلان، نیز در این مراسم تاکید کرد که دریای خزر تنها یک پهنه آبی و مرز جغرافیایی نیست، بلکه رگ حیاتی اقتصاد، شناسنامه فرهنگی و پشتوانه معیشتی منطقه است.
وی گفت کاهش تراز آب، آلودگی، ورود گونه های مهاجم، صید غیرمجاز و تخریب زیستگاه ها، ظرفیت زیستی خزر را با تهدید جدی مواجه کرده و حفاظت از این دریا یک مسئولیت راهبردی، حاکمیتی و بین نسلی است.
حق شناس اظهار کرد: «روز خزر فرصتی برای بازخوانی مسئولیت تاریخی و بین نسلی ما در قبال دریایی است که میراث مشترک کشورهای ساحلی و نسل های آینده به شمار می رود.»
استاندار گیلان افزود دریای کاسپین برای گیلان فقط یک پهنه آبی و مرز جغرافیایی نیست، بلکه رگ حیاتی اقتصاد، شناسنامه فرهنگی، پشتوانه معیشتی و قلب تپنده حیات و تنوع زیستی این سرزمین است.
دریامحوری به معنای هجوم به نوار ساحلی نیست
حق شناس تاکید کرد اگر در گذشته برنامه ریزی های سرزمینی پشت به دریا بوده است، امروز باید با رویکردی هوشمندانه و مسئولانه رو به دریا زندگی کرد.
وی گفت: «دریامحوری به معنای هجوم ضابطه گریز به نوار ساحلی، تجاوز به حریم قانونی دریا، ساخت و ساز غیرمجاز یا سودجویی از منابع زنده نیست؛ بلکه به معنای یک تغییر پارادایم و عبور از نگاه منفعل به دریامحوری در فعالیت هاست.»
استاندار گیلان تاکید کرد که دریا باید از حاشیه به متن توسعه پایدار وارد شود؛ توسعه ای که در آن حفاظت از محیط زیست پیش شرط پیشرفت، سرمایه گذاری اقتصادی، امنیت زیستی و رفاه اجتماعی استان های ساحلی باشد.
هشدار درباره کاهش تراز و آلودگی دریای خزر
حق شناس با اشاره به وضعیت خزر گفت این پهنه آبی با چالش هایی از جمله کاهش سطح و تراز آب و آلودگی های محیط زیستی مواجه است.
وی افزود کاهش آبدهی رودخانه ها و افزایش نرخ تبخیر ناشی از گرمایش جهانی، تراز آب خزر را با افت مواجه کرده و این عقب نشینی می تواند به جابه جایی بستر دریا، کم عمق شدن و خشک شدن بخش هایی از دریا، از بین رفتن زیستگاه های ساحلی، کاهش تنوع زیستی و کاهش کارکرد تاسیسات شیلاتی و صیادی منجر شود.
استاندار گیلان همچنین از ورود سالانه میلیون ها مترمکعب فاضلاب شهری و صنعتی، پساب های کشاورزی و آلودگی های ناشی از پلاستیک ها به عنوان عوامل موثر بر کیفیت آب دریای خزر یاد کرد.
وی ورود گونه های مهاجم، صید غیرمجاز و تخریب زیستگاه ها و ذخایر ماهیان خاویاری و ماهی آزاد را از دیگر تهدیدها دانست و تاکید کرد که فک خزری، تنها پستاندار این دریا، در فهرست گونه های در معرض خطر انقراض قرار دارد.
گیلان در خط مقدم حفاظت از خزر
حق شناس با اشاره به ظرفیت های طبیعی گیلان گفت این استان ۲۷۱ کیلومتر نوار ساحلی و سه زیستگاه تالابی با ارزش بین المللی دارد و در خط مقدم مسئولیت جمهوری اسلامی ایران در صیانت از این سرمایه طبیعی قرار گرفته است.
وی افزود ایران هر ساله میزبان صدها هزار پرنده مهاجر و زمستان گذران است و خزر نیز گذرگاه پروازی، یکی از ذخایر ژنتیکی و محل تخم ریزی و پرورش نوزادان ماهیان آبزی به شمار می رود.
استاندار گیلان هشدار داد که از بین رفتن تالاب های ساحلی همچون تالاب انزلی، علاوه بر اقتصاد صیادی و گردشگری، یک زنجیره زیستی بین نسلی و بین المللی را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
پنج پیشنهاد برای حفاظت و توسعه پایدار خزر
حق شناس با اشاره به نخستین اجلاس استانداران استان های ساحلی کشورهای حاشیه خزر که در روزهای ۲۷ و ۲۸ آبان ۱۴۰۴ برگزار شد، گفت در این اجلاس بر حفاظت از محیط زیست دریای خزر در کنار گردشگری، حمل و نقل و اقتصاد دریامحور تاکید شده است.
وی افزود مقابله با چالش های محیط زیستی خزر تنها از طریق همکاری مشترک میان ایران، روسیه، آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان امکان پذیر است.
استاندار گیلان برای تبدیل این دیدگاه ها به برنامه عملیاتی، پنج پیشنهاد شامل تصویب و ابلاغ سند آمایش دریایی استان های ساحلی، تشکیل کارگروه دائمی انطباق با تغییر تراز آب خزر، راه اندازی مرکز پایش هوشمند و سامانه داده های یکپارچه خزر، اجرای طرح احیای تالاب های دریایی و رودخانه های حوضه های آبی و توسعه گردشگری مسئولانه ارائه کرد.
حق شناس در پایان تاکید کرد: «دریای خزر میراث گذشتگان ما نیست، بلکه امانت فرزندان ما و نسل های آینده است، امروز با تصمیم گیری های شجاعانه، محور و هماهنگ می توانیم در مسیر توسعه پایدار و جامعه محور موفق باشیم، اما اگر با تصمیم های جزیره ای و منفعلانه فرصت ها را از دست بدهیم، فردا باید هزینه های گزاف فرسایش، نابودی ذخایر شیلاتی و خشکیدن تالاب هایمان را بپردازیم.»
حرکت به سمت اقتصاد آبی و توسعه دریا محور در کنار حفاظت از دریای خزر، محور مشترک سخنان مطرح شده در این مراسم بود. به نظر شما مهم ترین اولویت برای تحقق توسعه دریایی بدون آسیب به محیط زیست چیست؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات دریابان نیوز بنویسید.
پیشنهاد دریابان
پربازدید ها