«مناطق آزاد» ویترینی به وسعت یک آرزو

به گزارش دریابان نیوز به نقل از خلیج فارس : وقتی از مناطق آزاد سخن به میان می آید، پیش از هر چیز تصویر خودرو های خارجی و لوکس در ذهن تداعی می شود. مرتضی فاخری در یادداشتی تحلیلی اشاره می کند که این مناطق قرار بود پایگاه تولید، صادرات، جذب سرمایه و انتقال فناوری باشند، اما اکنون در افکار عمومی بیشتر به محلی برای تردد و خرید خودرو های وارداتی تبدیل شده اند.

فلسفه اصلی ایجاد مناطق آزاد

در اقتصاد جهانی، مناطق آزاد تجاری و صنعتی با هدف توسعه صادرات و پیوند اقتصاد ملی با بازار های جهانی شکل گرفتند. تجربه موفق کشور هایی مانند چین، مالزی، سنگاپور و امارات متحده عربی نشان می دهد که این مناطق محلی برای تولید و تجارت هدفمند بوده اند، نه صرفا مکانی برای ورود کالا های مصرفی.

ضعف حکمرانی و تعدد اهداف

در ایران، قوانین بالادستی اهداف بسیار گسترده ای برای مناطق آزاد تعیین کرده اند. این تعدد و گاه ناسازگاری اهداف، باعث از بین رفتن تمرکز مدیریتی شده است. به دلیل نبود شفافیت در گزارش های مالی و ضعف نظارت، مدیران به سمت ساده ترین و زودبازده ترین مسیر ها، یعنی واردات کالا های مصرفی حرکت کرده اند و اهداف تولیدی به حاشیه رانده شده است.

آمار های ناکامی در تولید و صادرات

بر اساس گزارش های مرکز پژوهش های مجلس، سهم مناطق آزاد از صادرات غیر نفتی کشور حدود یک درصد، از تولید کل کشور حدود یک درصد و از واحد های تولیدی فعال کمتر از سه درصد است. با وجود اینکه وسعت مناطق آزاد چند برابر شهرک های صنعتی است، اما میزان اشتغال زایی آن ها به مراتب کمتر بوده است.

آزادسازی واردات و راه برون رفت

مصوبات مربوط به آزادسازی واردات خودرو در صورتی که بدون برنامه ریزی بلندمدت اجرا شود، ممکن است تنها به خروج ارز و تقویت نقش نمایشی مناطق آزاد منجر شود. این مناطق هنوز می توانند به فرصت توسعه تبدیل شوند، اما این امر نیازمند بازنگری جدی در حکمرانی، هدفمند شدن معافیت ها و تقویت زیر ساخت های تولید است.

نظر شما درباره عملکرد مناطق آزاد چیست؟ آیا موافق هستید که این مناطق از اهداف اصلی خود دور شده اند؟ دیدگاه ها و پرسش های خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.