فهرست مطالب استان گلستان با وجود بارش های مناسب، به دلیل ضعف در زیر ساخت های ذخیره سازی آب و رسوب گذاری شدید سد ها، با بحران جدی روبرو است. کارشناسان معتقدند سد سازی به تنهایی پاسخگو نیست و برای جلوگیری از هدر رفت سرمایه های ملی، اجرای پروژه های آبخیز داری در بالا دست سد ها یک ضرورت حیاتی به شمار می رود. در این گزارش به بررسی ابعاد مختلف این بحران و راه کار های عملی برای عبور از آن پرداخته ایم.
به گزارش دریابان نیوز به نقل از اقتصاد سرآمد؛ استان گلستان با یک پارادوکس بزرگ آبی دست و پنجه نرم می کند. در حالی که بارش ها در این منطقه فراتر از میانگین است، سرعت بالای عبور آب از رود خانه ها و ورود آن به دریا نشان می دهد که زیر ساخت های فعلی برای مهار این نعمت الهی کافی نیستند. در این میان، رسوب گذاری سریع و مرگ خاموش سد ها به یک چالش اساسی تبدیل شده است که ضرورت بازنگری در سیاست های مدیریت منابع آب و توجه ویژه به آبخیز داری را بیش از پیش نمایان می سازد.
سد سازی همواره به عنوان یکی از راه کار های اصلی مهار آب مطرح بوده است، اما نگاه تک بعدی به آن می تواند آسیب های جبران ناپذیری به محیط زیست وارد کند. ایجاد مانع در مسیر طبیعی رود خانه ها، قطع فرآیند تغذیه سفره های آب زیر زمینی و تخریب مسیر مهاجرت آبزیان تنها بخشی از این پیامد ها است. کارشناسان محیط زیست هشدار می دهند که سد ها نه تنها یک پروژه مهندسی، بلکه ابر پروژه هایی با اثرات فرا منطقه ای هستند که تعادل اکوسیستم دریایی و رود خانه ای را تغییر می دهند.
یکی از نگران کننده ترین آمار ها در خصوص منابع آبی گلستان، نرخ رسوب گذاری چهار برابری سد های این استان نسبت به استاندارد های جهانی است. وجود صد ها هزار هکتار اراضی حساس به فرسایش باعث شده تا سد های استان با سرعت بالایی به سمت مرگ مخزنی پیش بروند. ساخت سد بدون ایمن سازی بالا دست و اجرای طرح های آبخیز داری، دقیقا مشابه پر کردن یک ظرف سوراخ است که تنها به هدر رفت سرمایه های ملی منجر می شود.
در مقابل هزینه های نجومی و ریسک های بالای سد سازی، پروژه های آبخیز داری مانند احداث بند های خاکی و جنگل کاری، راه کار هایی کم هزینه و بسیار موثر هستند. این بند های خاکی با به دام انداختن رسوبات در بالا دست، به عنوان فیلتر های نجات بخش عمل کرده و علاوه بر حفظ عمر مفید سد های بزرگ، منابع آبی پایداری را برای جوامع محلی فراهم می کنند. آمار ها نشان می دهد که هزینه سی سال گذشته در بخش آبخیز داری گلستان، حتی از هزینه ساخت یک سد بزرگ نیز کمتر بوده است.
با وجود پر بودن تنها بخش کوچکی از ظرفیت سد های در حال بهره برداری استان، نیاز به احداث سد های جدید برای جبران کمبود آب بخش کشاورزی احساس می شود. با این حال، مدیران آب منطقه ای تاکید دارند که پیش از هر گونه اقدام جدید، اجرای طرح های علاج بخشی سد های فعلی و سوی پایداری منابع آب هستند.
در نهایت، امنیت آبی و غذایی گلستان نیازمند یک نگاه جامع و هوشمندانه است که در آن توسعه زیر ساخت ها با حفظ محیط زیست هم گام باشد. مدیریت صحیح اراضی و جلوگیری از فرسایش خاک، تنها راه نجات منابع آبی از مرگ خاموش است. به نظر شما آیا تمرکز صرف بر سد سازی می تواند راه حل مناسبی برای بحران آب در کشور باشد یا باید بودجه های بیشتری به آبخیز داری اختصاص یابد؟ نظرات و دیدگاه های خود را در بخش کامنت ها با ما در میان بگذارید.
پیشنهاد دریابان
پربازدید ها