فهرست مطالب معرفی کتاب «بندرعباس و خلیج فارس؛ اعلامالناس فی احوال بندرعباس» اثر محمدعلی سدیدالسلطنه؛ یکی از منابع مهم برای شناخت تاریخ، جغرافیا و جامعه بندرعباس و سواحل خلیج فارس
دریابان نیوز ـ فرهنگ و دریا | مریم دبیرینسب، خبرنگار پایگاه خبریتحلیلی دریابان نیوز: بندرعباس پیش از کانتینرها، جرثقیلهای بندری، اسکلههای بزرگ و کشتیهای غولپیکر چگونه شهری بود؟ مردمانش چگونه زندگی میکردند و این بندر در جغرافیای خلیج فارس چه جایگاهی داشت؟
برای پیدا کردن بخشی از پاسخ، باید بیش از یک قرن در تاریخ به عقب برگشت و سراغ نوشتههای مردی رفت که جنوب ایران و خلیج فارس را نه از دور، بلکه از نزدیک میشناخت: محمدعلی سدیدالسلطنه کبابی
کتاب «بندرعباس و خلیج فارس؛ اعلامالناس فی احوال بندرعباس» یکی از آثار مهم او و موضوع شماره دوم «معرفی کتاب هفته» دریابان است؛ کتابی که امروز میتواند دریچهای برای شناخت گذشته یکی از مهمترین شهرهای بندری ایران باشد.
این کتاب درباره چیست؟
«اعلامالناس فی احوال بندرعباس» اثری در حوزه جغرافیای تاریخی بندرعباس است. اهمیت آن تنها در قدمت کتاب خلاصه نمیشود؛ ارزش اصلی اثر در اطلاعاتی است که برای شناخت تاریخ محلی بندرعباس و جغرافیای جنوب و خلیج فارس در اختیار پژوهشگر قرار میدهد.
سدیدالسلطنه از نویسندگان و مورخان اواخر دوره قاجار و آغاز دوره پهلوی بود و آثار متعددی درباره خلیج فارس، بنادر و مناطق پیرامونی آن برجای گذاشت. «اعلامالناس فی احوال بندرعباس» نیز در کنار دیگر آثار او، از منابع تاریخ محلی سواحل خلیج فارس به شمار میرود.
به همین دلیل، این کتاب فقط برای مورخان نوشته نشده است؛ پژوهشگران خلیج فارس، دانشجویان، روزنامهنگاران، فعالان حوزه دریا و بندر و هر کسی که بخواهد گذشته بندرعباس را بهتر بشناسد، میتواند به آن مراجعه کند.
بندرعباس پیش از کانتینرها
امروز نام بندرعباس با تجارت، کشتی، بندر شهید رجایی، صادرات و واردات و تنگه هرمز پیوند خورده است؛ اما اقتصاد دریایی این جغرافیا از امروز آغاز نشده است.
پیش از شکلگیری بنادر مدرن نیز ساحل محل رفتوآمد انسانها و کالاها بود و دریا راهی برای تجارت، سفر و ارتباط میان جوامع مختلف به شمار میرفت.
اینجاست که یک کتاب تاریخی با مسئله امروز ما پیوند میخورد.
وقتی درباره «اقتصاد دریامحور» سخن میگوییم، شناخت گذشته بنادر و جوامع ساحلی اهمیت پیدا میکند. بندر فقط اسکله و تجهیزات نیست؛ بندر حاصل رابطهای تاریخی میان انسان، جغرافیا، تجارت و دریاست.
«بندرعباس و خلیج فارس» بخشی از این حافظه را در اختیار ما قرار میدهد.
سرگذشت خواندنی یک کتاب
داستان انتشار کتاب نیز به اندازه موضوع آن جالب است.
احمد اقتداری، پژوهشگر نامدار خلیج فارس، سالها بعد به آثار سدیدالسلطنه توجه کرد. او در روایت خود از این ماجرا میگوید برای یافتن دیگر دستنوشتههای سدیدالسلطنه به میناب و خانه قدیمی او رفت و در آنجا با صندوقهایی مملو از کتابهای قدیمی و نوشتههای مؤلف روبهرو شد.
اقتداری همچنین گفته است که عنوان «بندرعباس و خلیج فارس» را برای انتشار «اعلامالناس فی احوال بندرعباس» انتخاب کرده است.
به این ترتیب، پشت کتابی که امروز در کتابخانهها میبینیم، داستان دیگری هم وجود دارد: تلاش برای پیدا کردن، حفظ و انتشار بخشی از حافظه مکتوب جنوب ایران
چرا امروز باید «بندرعباس و خلیج فارس» را خواند؟
پاسخ شاید ساده باشد: برای اینکه آینده دریا را نمیتوان بدون شناخت گذشته ساحل فهمید
خلیج فارس فقط یک پهنه آبی نیست و بندرعباس نیز فقط یک نقطه اقتصادی روی نقشه نیست. پشت این نامها، تاریخی از تجارت، دریانوردی، جابهجایی انسانها، فرهنگ، سیاست و زندگی اجتماعی قرار دارد.خواندن سدیدالسلطنه به ما امکان میدهد بخشی از این تاریخ را از خلال نوشتههای یک پژوهشگر ایرانی و آشنا با جغرافیای جنوب دنبال کنیم.
اگر امروز درباره توسعه بندرعباس، اقتصاد دریایی، آینده سواحل و جایگاه خلیج فارس صحبت میکنیم، مراجعه به چنین منابعی کمک میکند بفهمیم این جغرافیا چه مسیری را پشت سر گذاشته است.شاید پس از خواندن این کتاب، بندرعباس دیگر فقط شهری با اسکلهها و کشتیهای بزرگ نباشد؛ شهری باشد که پشت هر گوشه از ساحلش، بخشی از تاریخ خلیج فارس ایستاده است.
شناسنامه کتاب
نام کتاب: بندرعباس و خلیج فارس؛ اعلامالناس فی احوال بندرعباس
نویسنده: محمدعلی سدیدالسلطنه (کبابی)
موضوع: جغرافیای تاریخی بندرعباس و خلیج فارس
تصحیح، مقدمه و فهارس: احمد اقتداری
به کوشش: علی ستایش
ناشر چاپ دوم: دنیای کتاب
سال انتشار چاپ دوم: ۱۳۶۳
نوبت چاپ: دوم
قطع: وزیری
تعداد صفحات: ۸۵۲ صفحه در رکورد کتابشناختی چاپ دوم
زبان: فارسی
ساختار چاپ: دو جلد در یک مجلد
بخش نخست این اثر پیشتر در سال ۱۳۴۲ منتشر شده بود.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
پژوهشگران تاریخ و جغرافیای خلیج فارس، علاقهمندان تاریخ هرمزگان و بندرعباس، دانشجویان تاریخ و مطالعات منطقهای، فعالان حوزه بنادر و دریا، روزنامهنگاران و پژوهشگران اقتصاد و فرهنگ ساحلی.
کلیدواژههای کتاب
بندرعباس | خلیج فارس | محمدعلی سدیدالسلطنه | سدیدالسلطنه کبابی | احمد اقتداری | اعلامالناس فی احوال بندرعباس | تاریخ بندرعباس | تاریخ هرمزگان | تاریخ خلیج فارس | بنادر ایران | تاریخ دریایی ایران
یک هفته، یک کتاب، یک دریچه به دریا
«معرفی کتاب هفته» دریابان نیوز، هر هفته یک اثر مرتبط با دریا، بنادر، دریانوردی، اقتصاد دریایی، خلیج فارس، دریای عمان، دریای خزر، جزایر، شیلات، محیطزیست دریایی و فرهنگ و زندگی ساحلی را معرفی و به آرشیو «کتابخانه دریابان» اضافه میکند.
هدف این است که بهمرور، مخاطب برای پیدا کردن و شناخت کتابهای حوزه دریا، یک نشانی مشخص داشته باشد.
این هفته، بندرعباس را از لابهلای تاریخ ورق زدیم؛ هفته آینده، کتاب دیگری و دریچهای تازه رو به دریا
پیشنهاد دریابان
پربازدید ها