فهرست مطالب مازندران با وجود برخورداری از ظرفیت های گسترده ساحلی و حضور سالانه میلیون ها مسافر، هنوز نتوانسته است گردشگری دریایی را به یکی از بخش های اصلی اقتصاد خود تبدیل کند؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان، حلقه مغفول سیاست گذاری اقتصاد دریامحور در این استان است.
به گزارش دریابان نیوز به نقل از ایرنا، اقتصاد دریا در ذهن بسیاری از تصمیم گیران همچنان به بنادر تجاری، حمل و نقل دریایی، شیلات، صنایع فراساحلی و صادرات محدود شده و گردشگری دریایی کمتر از سایر بخش ها مورد توجه قرار گرفته است.
اقتصاد دریامحور که در ادبیات جهانی از آن با عنوان اقتصاد آبی یاد می شود، به استفاده پایدار از ظرفیت اقیانوس ها، دریاها، دریاچه ها و جزایر برای رشد اقتصادی، بهبود معیشت، ایجاد اشتغال و افزایش تولید ناخالص داخلی اشاره دارد.
مازندران با بیش از سه میلیون و ۵۰۰ هزار نفر جمعیت و وسعت ۲۳ هزار و ۷۵۶ کیلومتر مربع، حدود چهار درصد تولید ناخالص ملی ایران را به خود اختصاص داده است.
موقعیت جغرافیایی، ظرفیت های تجاری، بازرگانی، صنعتی، کشاورزی، علمی و گردشگری، جایگاه ویژه ای برای این استان در توسعه همکاری های منطقه ای و روابط اقتصادی ایجاد کرده است.
وجود بیش از سه هزار واحد تولیدی و خدماتی، ظرفیت های کشاورزی و برخورداری از جاذبه های طبیعی و گردشگری، از جمله مزیت هایی است که می تواند در برنامه های توسعه مازندران مورد استفاده قرار گیرد.
غفلت راهبردی از گردشگری دریایی
مهران حسنی، پژوهشگر و تحلیلگر سیاست های توسعه گردشگری، عضو انجمن متخصصان گردشگری ایران و کارشناس ارشد گردشگری، در گفت و گو با ایرنا، کم توجهی به گردشگری دریایی را یک غفلت راهبردی دانست.
به گفته وی، اقتصاد دریا زمانی کامل می شود که به صورت همزمان ارزش اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی ایجاد کند و گردشگری دریایی در نقطه پیوند این چهار حوزه قرار دارد.
حسنی توضیح داد که دریا در جهان امروز تنها مسیر جابه جایی کالا نیست، بلکه به عنوان مقصد سفر، بستر تجربه، عرصه سرمایه گذاری و زمینه خلق ارزش افزوده مورد استفاده قرار می گیرد.
درآمد حاصل از گردشگری دریایی نیز تنها به فروش بلیت شناورها محدود نمی شود و می تواند زنجیره ای از خدمات اقامتی، رستوران ها، صنایع دستی، حمل و نقل، رویدادهای فرهنگی، ورزش های دریایی، آموزش، بیمه و خدمات فنی را فعال کند.
غلبه نگاه ساحل محور در برنامه های گردشگری
این کارشناس گردشگری معتقد است نگاه غالب در ایران همچنان ساحل محور است و بیشتر برنامه ها بر ساماندهی نوار ساحلی، ایجاد فضاهای تفریحی و مدیریت حضور مسافران تمرکز دارند.
در مقابل، نگاه دریامحور زمانی شکل می گیرد که فعالیت اقتصادی از نوار ساحلی فراتر رفته و به پهنه دریا گسترش پیدا کند. تفاوت این دو رویکرد، تفاوت میان استفاده از ظرفیت موجود و خلق ظرفیت های اقتصادی جدید است.
مازندران نمونه روشنی از این فاصله است. میلیون ها مسافر هر سال به این استان سفر می کنند، اما بخش عمده هزینه کرد آنان به فعالیت هایی اختصاص دارد که ارتباط مستقیمی با گردشگری دریایی ندارند.
این وضعیت نشان می دهد که دریا با وجود حضور دائمی در جغرافیای مازندران، هنوز به یکی از بازیگران اصلی اقتصاد گردشگری استان تبدیل نشده است.
نبود زنجیره ارزش گردشگری دریایی
حسنی، نبود زنجیره ارزش را یکی از دلایل اصلی توسعه نیافتگی گردشگری دریایی عنوان کرد و گفت توسعه این حوزه تنها با خرید چند شناور یا ساخت یک اسکله محقق نمی شود.
به گفته وی، زیرساخت، سرمایه گذاری، آموزش، بازاریابی، محیط زیست، فناوری، خدمات و مشارکت جوامع محلی باید در قالب یک زنجیره منسجم به یکدیگر متصل شوند و ضعف هر کدام از این حلقه ها می تواند کارایی کل مجموعه را کاهش دهد.
وی همچنین بر ضرورت فاصله گرفتن از نگاه صرفا عمرانی تاکید کرد و افزود هر پروژه گردشگری دریایی باید بخشی از یک راهبرد ملی باشد که مقصد، بازار هدف، مدل اقتصادی، نظام حکمرانی، الزامات محیط زیستی و شاخص های ارزیابی آن از پیش مشخص شده باشد.
این کارشناس تاکید کرد اقتصاد دریا بدون گردشگری دریایی ناقص است و گردشگری دریایی نیز بدون حکمرانی هوشمند به یک ظرفیت اقتصادی بالفعل تبدیل نخواهد شد.
به اعتقاد وی، گردشگری دریایی باید از حاشیه سیاست گذاری به متن برنامه ریزی اقتصادی کشور منتقل شود و نه فقط به عنوان یک فعالیت تفریحی، بلکه به عنوان صنعتی دانش بنیان، اشتغال آفرین، سرمایه پذیر و آینده ساز مورد توجه قرار گیرد.
ظرفیت ساحلی شهرستان های مازندران
مازندران دارای ۱۵ شهرستان ساحلی است. در این میان، محمود آباد با ۳۰ کیلومتر ساحل آزاد، بیش از ۱۲۰ راه دسترسی و ۱۶ طرح و بابلسر با ۲۷ کیلومتر نوار ساحلی، ۱۳ کیلومتر نوار ساحلی قابل شنا و ۱۵ طرح سالم سازی، از شهرستان های شاخص مرکزی استان در اجرای طرح های ساحلی محسوب می شوند.
در سال های گذشته، از اوایل خرداد طرح های سالم سازی دریا در بیش از ۶۰۰ نقطه از سواحل اجرا می شد و امسال با شناسایی نقاط حادثه خیز جدید، تعداد نقاط استقرار ناجیان غریق به ۷۳۰ نقطه افزایش یافته است.
قرار گرفتن گردشگری دریایی در متن برنامه های اقتصاد دریامحور می تواند زمینه استفاده گسترده تر از ظرفیت های ساحلی مازندران را فراهم کند. شما مهم ترین مانع توسعه گردشگری دریایی در این استان را چه می دانید؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات بنویسید.
پیشنهاد دریابان
پربازدید ها